یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون .ای کسانی ایمان آورده اید ، روزه بر شما واجب شد همانگونه که بر کسانی که قبل از شما بودند نوشته شد تا شاید پرهیزگار شوید.   بقره / 183

 

فلسفه روزه :

ماه مبارک رمضان اردوگاه تربیتی و روزه یکی از برنامه های عملی و انسان ساز اسلام است که انسان را از دام خواسته های حقیر جسمانی و حیوانی می رهاند و او را به مقام قرب الهی و جایگاه رفیع انسانیت میرساند که در آیه کریمه قرآن از آن به تقوای الهی تعبیر شده و در حقیقت بعنوان فلسفه روزه بیان گردیده است .

 

فواید روزه :

1-فواید جسمی :

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: صوموا تصحوا : روزه بگیرید تا سالم بمانید ودر دیگر سخن فرمود: « المعده بیت کل داء والحمیه رأس کل دواء» یعنی معده آدمی خانه همه بیماریهای اوست و پرهیز از غذا درمان آن است .

دانشمندان علم پزشکی می گویند: روزه باعث استراحت معده است ، در حال روزه اسید معده بجای غذا به وسیله صفرا خنثی میشود و زخم معده ایجاد نمی گردد. دانشمند روسی الکسی سوفورین در کتاب خود می نویسد : « روزه فایده ویژه ای در درمان کم خونی ، ضعف روده ها ، التهاب بسیط و مزمن دمل های خارجی و داخلی ، سل ، اسکلیروز، روماتیسم ، نقرس ، استسقاء، نوراستنی ، عرق النساء، فراز( ریختگی پوست ) ، بیماریهای چشم ، مرض قند ، بیماریهای جلدی ، بیماریهای کلیه ، کبد و بیماریهای دیگر دارد.

امام صادق علیه السلام می فرماید: اگر مردم کمتر غذا میخوردند ، هر آئینه بدنهای آنها سالم می ماند.

2-فوید روحی و معنوی :

قرآن کریم در سوره بقره آیه 183 فایده روزه را رسیدن به تقوای الهی می داند. زیرا تقوا و پرهیزگاری در تربیت و سازندگی شخصیت انسان نقش بسیار مهمی دارد ، برای رسیدن به این اثر است که در سخن شریف نبوی صلی الله علیه و آله اجتناب از گناهان در این ماه از بهترین اعمال آن شمرده شده است .

گرسنگی و تشنگی و دیگر محدودیت ها و مراقبتها در ماه مبارک رمضان ، شعله های سرکش غرایز حیوانی و هوس ها را تا حد چشمگیری خاموش میسازد و در نتیجه ناهنجاریها و گناهان در جامعه کاهش می یابد. براساس آمار و ارقام ، آمار جرم و جنایت در این مـاه بسیار پایین است، کسی که یک ماه نان و آب و همسر خـود را کنار گذاشت مـی تواند نسبت به مـال و ناموس دیگران نیز خود را کنترل کند. در نتیجه ماه رمضان ، ماه بازگشت به خدا و خویشتن ، ماه کناره گیری از بدیها و ماه رویش و تجلی خوبیها و ارزشهای معنوی است .

 

روزه و صبر:

یکی از فواید معنوی و تربیتی روزه تمرین صبر و بردباری است .انسان مسلمان در زندگی فردی و اجتماعی خویش برای رسیدن به هدف هایی مبارزه می کند و با مشکلاتی نیز روبروست . بدون صبر پیروزی بر مشکلات و رسیدن به هدفها محال است ، صبر و تحمل مقاومت انسان را بالا برده و اراده اورا توانا می سازد و با صبر و مقاومت است که می توان به پیکار با ستمگران رفت .

روزه به ویژه در گرمای تابستان و روزهای بلند آن که فشار تشنگی طاقت فرسا میشود به طور چشمگیری به انسان صبر و مقاومت می بخشد و تحمل رنج و سختی را بر آدمی آسان میسازد. در همین رابطه وجود مقدس پیامبر عظیم الشأن اسلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله می فرماید :« رمضان ماه صبر است و پاداش صبر بهشت است » . در واقع روزه دار در کلاس درس ماه مبارک رمضان ، یکماه تمرین عملی صبر و تحمل و بردباری را می نماید و خود را تربیت نموده و شخصی مقاوم و دارای استقامت می گردد.

 

روزه و تمرین ارزشها :

-    روزه باعث تقویت عاطفه است .کسی که یک ماه طعم گرسنگی را چشید ، درد آشنا میشود و رنج گرسنگان را احساس و درک می کند. امام صادق علیه السلام می فرماید: «انما فرض الله الصیام لیستوی به الغنی والفقیر ...» - روزه به این دلیل واجب شده است که میان فقیر و غنی مساوات برقرار گردد- راستی اگر کشورهای ثروتمند جهان چند روز را در سال روزه بدارند و طعم گرسنگی را بچشند بازهم این همه گرسنه در جهان وجود خواهد داشت ؟

-    روزه انسان را شبیه فرشتگان می نماید ، فرشتگانی که از خوردن و آشامیدن دورند و تنها به عبادت و بندگی خدا مشغولند. انسان روزه دار در این ماه به کمک قوای تقویتی مثل قرائت قرآن ، دعا ، استغفار ، نمازهای مستحبی و توجه به خداوند متعال فرشته خو شده و تمرین بندگی می نماید.

-    در روایت میخوانیم : روزه دار می بایست از دروغ ، گناه ، مجادله ، بدگمانی ، حسادت ، غیبت ، مخافت با حق ، فحش و سرزنش و خشم ، طعنه و ظلم و مردم آزاری ، غفلت از یاد خدا، معاشرت با فاسدان ، سخن چینی و حرام خواری و دشمنی با دیگران دوری نماید و نسبت به نماز ، سکوت ، حلم و بردباری ، صبر و صداقت و یاد قیامت توجه خاص داشته باشد که همه اینها از آثار تربیتی روزه است که نه فقط در ماه رمضان بلکه در غیر آن باید این آثار و دستاوردها را حفظ نمود.

 

روزه و توجه به نظم و انضباط :

نظم و انضباط و تنظیم اوقات بر خلاف بعضی ها که گمان می کنند از ویژگیهای زندگی غربیان است ، از تعلیمات اصیل اسلامی است .اصولاً فرائض اسلامی نشانگر توجه اسلام به نظم و انضباط است . هریک از نمازهای پنج گانه را باید دروقت مخصوص آن خواند . مراسم حج باید در وقت و مکانی خاص انجام شود. روزه نیز در ماه مبارک رمضان با دیدن هلال ماه شروع و با دیدن هلال ماه شوال خاتمه می یابد و یا هر روز، از سپیده دم آغاز و تا مغرب پایان می پذیرد و در فصول 4 گانه سال نیز جریان دارد ، گاه در روزهای بلند و گاه در روزهای کوتاه قرار میگیرد. نمازها در ماه مبارک رمضان به موقع و سر وقت خوانده می شود. خیلی ها مقید به قرائت مقدار معینی از آیات قرآن می باشند. در زمانی معین افطاری و سحری میخورند. مقید به خواندن دعاهای معین می باشند و... که همه اینها نظم و انضباط و وقت شناسی و تقید را برای انسان بدنبال دارد و اینهم یکی از فواید روزه است . در وصیت امیرالمومنین علیه السلام که این ماه ، ماه شهادت آن امام همام می باشد آمده است: «اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم»شما را به تقوای الهی و نظم در کارها توصیه میکنم . یکی از مشکلات جامعه ما نظم پذیری است ، متأسفانه از قدیم الایام شعاری را برای ما تکرار کردند که نظم ما در بی نظمی است که بر خلاف دستورات صریح اسلام می باشد. اگر جامعه اسلامی بخواهد در عرصه های مختلف پیشرفت نماید یکی از مولفه های مهم آن نظم در امور است که یکی از درسهای مهم ماه مبارک رمضان و جزء اخلاق روزه داری است. با برنامه ریزی دقیق بسیاری از مشکلات حل خواهد شد.

 

                                                                                                                                                   حجه الاسلام  داود چمانی

                                                                                                                                            معاون فرهنگی ، پژوهشی و آموزشی

                                                                                                                                          اداره کل تبلیغات اسلامی استان مرکزی

آمار بازدیدها

بازدید های امروز 497

بازدید های دیروز 527

بازدید های این هفته 1553

بازدید های این ماه 14514

مجموع بازدید ها 996257