آداب معاشرت و روابط انسانی

انسان موجودی اجتماعی است و زندگی سعادتمندانه او در پرتو پیوندی مودت آمیز همراه با تفاهم و احترام متقابل با دیگر همنوعان امکان پذیر است.

اسلام نیز آیینی اجتماعی است که بیش تر فروع و دستورهایش از قبیل خمس ،زکات، حج، جهادو امر به معروف و ...جنبه اجتماعی دارد.

ارزشهای والای انسانی مانند خیرخواهی ،نوع دوستی ، وفاداری،گذشت،ایثار، درست کاری، محبت و .....در فرهنگ اسلام ارزنده ترین زمینه ساز رشد و ارتقای روحی و قرب معنوی به خداوند است.

کمال آدمی، بر اثرحسن انجام وظایفی به دست می آید که به موجب روابط گوناگون او با خود ،خداوندمتعال و همنوعانش بر عهده او نهاده شده است  که در این مقاله به آداب معاشرت و رابطه او با دیگران اشاره می شود.

1-حسن خلق:

حسن خلق یعنی خصلت های پسندیده ای که لازم است انسان روح خود را به آن بیاراید،که مراد از آن خوش رویی ،خوش رفتاری و برخورد پسندیده با دیگران می باشد.

امام صادق علیه السلام می فرماید :حسن خلق آن است که بر خوردت را نرم کنی و سخنت را پاکیزه سازی و برادرت را با خوشرویی دیدار نمایی.

دین اسلام همواره پیروان خودش را به نرم خویی و ملایمت در رفتار با دیگران دعوت می نماید و آنان را از درشت گویی و تند خویی باز می دارد.

خداوند متعال ،پیامبران و سفیران خود را از انسان هایی عطوف و نرم خو و مهربان قرار داد تا بهتر بتوانند در مردم اثر گذار باشند.

این مردان بزرگ با برخورداری از حسن خلق و شرح صدر چنان با مردم با ملایمت و گشاده رویی رو برو می شدند که انسانهای حقیقت جو را شیفته خود نموده و او را از زلال هدایت سیراب می نمودند و گاهی دشمنان را نیز شرمنده می کردند.

قرآن کریم در سوره آل عمران آیه 159درباره پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله می فرماید: "در پرتو  رحمت و لطف خدا با آنان مهربان و نرم خو شده ای و اگر خشن و سنگ دل بودی از اطرافت پراکنده می شدند".

در روایات معصومین علیهم السلام برای حسن خلق آثاری بیان شده است که به بخشی از آنها اشاره می شود:

خوش رویی دوستی را پایدار می کند-نیکو کاری و خوش اخلاقی سر زمین را آباد نموده و بر عمرها می افزاید-گنجینه های روزی در نرم خویی و گشاده رویی است-هر کس اخلاقش نیکو شد راه های زندگی برایش هموار می گردد-اخلاقت را نیکو کن تا خداوند حسابت را آسان کند-اخلاق نیکو گناهان و لغزشها را ذوب می کند همانگونه که آفتاب یخ را ذوب می نماید-بیشترین امتیازی که امت من به سبب داشتن آن به بهشت می روند تقوای الهی و حسن خلق است.

2-احترام به دیگران:

در اسلام برای حفظ احترام انسان و زندگی اجتماعی او قوانین ویژه ای وضع شده است به گونه ای اگر کسی جان ، مال و ناموس دیگران را مورد تجاوز قرار دهد و یا آبروی آنان را خدشه دار کند تحت پیگرد قانونی قرار می گیرد و در مواردی حدود الهی در مورد او به اجرا در می آید.

حضرت امیر المومنین علیه السلام به فرزندش امام حسن مجتبی علیه السلام می فرماید:

خویشتن را میان خود و دیگران میزان قرار ده ، آنچه را برای خود می خواهی ، برای دیگران بخواه و آنچه را برای خود خوش نمی داری ،برای دیگران نیز خوش ندار. به کسی ستم نکن ،چنان که دوست نداری به تو ستم شود و نیکی کن همانطور که دوست داری به تو نیکی شود.

انسان بخاطر نسبت ها و روابطی که با همنوعان خود دارد با آنها معاشرت و هم زیستی می نماید و شایسته است که هم در گفتار و هم در رفتار شیوه های مناسبی با شان و مقامشان به کار گیرد.

خدواند متعال در آیه 83سوره بقره می فرماید:"با مردم به خوبی سخن بگویید " و درباره پدر و مادر در آیه 23سوره اسراء می فرماید: با لحنی لطیف و بزرگوارانه با آنها سخن بگو و با آنان سخن نیک همراه با احترام داشته باش.

امام سجاد علیه السلام در باره احترام نسبت به معلم می فرماید:"صدایت را از صدای او بلند تر نکن و هر گاه کسی از او چیزی بپرسد  تو در پاسخ پیش دستی نکن... در محضرش با کسی سخن نگو ".

پیامبر اسلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله می فرماید: از بزرگداشت برادر دینی این است که هدیه اش را بپذیرد و از آنچه دارد نسبت به او مضایقه نکند و به خاطر او خود را به رنج زیاد نیندازد.

در جای دیگر میفرماید:کسی که جلوی آبرو ریزی برادر مومنش را بگیرد از آتش دوزخ در امان است.

3-سلام و احوال پرسی:

هرملتی که از تمدن و فرهنگی اصیل و ریشه دار برخوردار است ،در برخوردهای اجتماعی خود ،شعارهای خاصی دارد.از آیات و روایات چنین بر می آید که «سلام» تحیت مخصوص و شعار شریعت اسلامی است.

خداوند متعال ،پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله را در ایه 54 سوره انعام به این سنت پسندیده موظف کرده و فرمود: "هر گاه کسانی که به آیات ما ایمان دارند نزد تو آیند (به آنها) بگو :سلام بر شما". آنحضرت نیز در سیره عملی خود مروج این سنت الهی و پسندیده بود تا جایی که در سلام کردن به مسلمانان پیش دستی می کرد و حتی به کودکان نیز سلام می کرد.

اهمیت سلام کردن در آموزه های دینی:

روایات

الف-از نشانه های تواضع این است که هر کس را ملاقات کردی به او سلام کنی.

ب-ادای سلام و گفتار نیکو ،از عوامل آمرزش است.

ج-شروع کننده سلام ، به خدا و رسولش نزدیک تر است.

د-بخیل ترین مردم کسی است که از سلام کردن خودداری کند.

ه-کوچک به بزرگ ،رهگذر به نشسته و گروه اندک به گروه بسیار سلام کند.

سلام یکی از نامهای پروردگار عالمیان و سخن و تحیت بهشتیان و یکی از نشانه های ادب می باشد که لازم است همه مومنین در ترویج آن بکوشند.

یکی از راه های جلب محبت و نشان دادن دوستی و رفاقت نسبت به دیگران سلام کردن است.....

 

ادامه دارد.

 

 

حجت الاسلام داود چمانی

معاون فرهنگی ،پژوهشی اداره کل تبلیغات اسلامی استان مرکزی

 

آمار بازدیدها

بازدید های امروز 525

بازدید های دیروز 541

بازدید های این هفته 3095

بازدید های این ماه 9715

مجموع بازدید ها 1011198