آداب معاشرت و روابط انسانی(2)

 

در شماره قبل به سه مورد از آداب معاشرت یعنی حسن خلق و احترام به دیگران و سلام پرداخته شده است. در این شماره نیز به موارد دیگری از آداب معاشرت پرداخته می شود.

4- زیبایی سخن(زیبا گفتاری)

از جمله نعمت های گران قیمتی که خداوند متعال به انسان عنایت نمود، قدرت بیان است که به وسیله زبان انجام می شود. نعمت سخن گفتن، عامل مهمی در تکامل انسانهاست.

خداوند متعادل در ابتدای سوره الرحمن به این نعمت اشاره نموده است و فرمود: «خداوند رحمان، قرآن را تعلیم داد، انسان را آفرید و به او بیان آموخت». روشن است که این نعمت ارزشمند به همان میزان که در ترقی و کمال آدمی موثر است در صورت عدم کنترل، موجب سقوط و تباهی او میشود.

از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام سوال شد که زیباترین مخلوقات خدا کدام است؟ فرمود: سخن. عرض کردند: زشت ترین آنها کدام است؟ بازفرمود: سخن، سپس فرمود: چهره ها با سخن سفید می شوند و با سخن سیاه می گردند.

اگر سخن، زیبا و سنجیده و وزین بود به انسان ارزش می دهد و او را رو سفید می کند و اگر زشت و نسنجیده و ناصواب بود از ارزش و قدر انسان می کاهد و او را رو سیاه می نماید.

در سوره اسراء آیه 53 خداوند متعال فرمان می دهد که« به بندگانم بگو برترین سخن را بگویند».

امام صادق علیه السلام به پیروان خود فرمودند: «ای گروه شیعه، زینت ما باشید و مایه عیب و عار ما نباشید، با مردم نیکو سخن بگویید، زبانتان را حفظ کنید و آن را از پرگویی و سخن زشت باز دارید».

چه کسی است که نداند بسیاری از مشکلات زندگی خانوادگی و اجتماعی ما، محصول بد زبانی است. اگر انسانها مراقب زبان خود بودند و از بیهوده گویی و حرفهای زشت و ناپسند پرهیز می کردند، زندگی زیبا می شد و همه در کنار یکدیگر با صلح و صفا و رفاقت زندگی می کردند.

ویژگی سخن زیبا در روایات:

الف) برخاسته از فکر و اندیشه باشد. اول بیاندیشد بعد سخن بگوید.

ب) همراه با ادب اسلامی باشد. نه اهانت کند و نه تحقیر نماید. مقصود خود را در نهایت احترام و فروتنی بیان نماید.

ج) راست و همراه با عمل باشد. زیبایی سخن فقط به زیبایی لفظ و ظاهر آن نیست بلکه باید عمل انسان، گفته اش را تصدیق کند و از دروغ و نفاق پرهیز نماید. چیزی را بر زبان نیاورد که در عمل خلاف آنرا انجام دهد.

آثار خوش زبانی در روایات:

الف) سخن زیبا، مال را زیاد می نماید و روزی را افزایش می دهد. مرگ را به تاخیر می اندازد، آدمی را محبوب خانواده اش می سازد و او را وارد بهشت می کند.

ب) زبانت را به نرم گویی و سلام دادن عادت ده تا دوستان تو بسیار و دشمنانت اندک شود.

ج) زبانت را به زیباگویی عادت ده تا از سرزنش در امان باشی.

د) از سخن زشت و رکیک بپرهیز، زیرا زشت گویی، فرومایگان را در اطرافت نگاه می دارد و عناصر شریف و بزرگوار را از اطرافت پراکنده می کند.

هـ) کسی که سخن خود را جزو اعمالش به حساب نیاورد، لغزش هایش بسیار و عذابش نزدیک شده است.

5-وفا به عهد و پیمان:

وفای به عهد و پیمان یکی از اساسی ترین شرایط زندگی دسته جمعی است و بدون آن هیچ گونه همکاری اجتماعی ممکن نیست. در منابع اسلامی وفای به عهد مورد تاکید زیاد واقع شده است و شاید کمتر حکمی را بتوان یافت که دامنه اجرای آن تا این اندازه گسترش داشته باشد.

خداوند متعال در آیه 111 سوره توبه خود را باوفاترین با وفایان عالم معرفی نموده و می فرماید: «چه کسی به پیمانش پای بندتر از خداست؟» و در آیه 80 سوره بقره می فرماید: «خداوند هرگز پیمان شکنی نمیکند». در آیه 20 سوره رعد نیز در مورد خردمندان حق جو می فرماید: «آنها کسانی هستند که به عهد الهی وفا می کنند و پیمان نمی شکنند». همچنین در آیه یک سوره مائده طی یک دستور کلی، وفاداری به هر پیمانی را از مومنان می خواهد و می فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده اید، به پیمان ها وفا کنید».

پیامبر اسلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله می فرماید: «آن کس که به پیمانش وفادار نیست، دین ندارد».

امام صادق علیه السلام می فرماید: «در سه چیز هیچ بهانه ای از کسی پذیرفته نیست، ادای امانت به صاحبش چه نیکوکار باشد و چه بدکار، وفای به پیمان در برخورد با نیکوکار و بدکار و نیکی به پدر و مادر چه نیکوکار باشند چه بد کار».

باید بدانیم که آحاد جامعه و نیز افراد خانواده به ویژه همسران نسبت به یکدیگر تعهداتی دارند که باید به آن پایبند باشند. پیمان شکنی از ارزش و اعتبار انسان می کاهد. در نظام خانواده نیز، ازدواج یک نوع تعهد و پیمان نسبت به دیگری است و وفای به عهد خانواده و جامعه ا به سوی سلامت روحی و اخلاقی سوق میدهد. بسیاری از خیانتها چه در جامعه و چه در خانواده، به عدم تعهد افراد نسبت به یکدیگر بر می گردد. اگر زن و شوهر به تعهداتشان پایبند بودند قطعا اختلاف خانوادگی به حداقل می رسید و آمار طلاق اینهمه افزایش پیدا نمی کرد. بیائیم برای سلامت اجتماع و خانواده و نیز تربیت نسل صالح و سالم، در رفتار خود تجدید نظر کنیم، به سمت اخلاق الهی رفته و به تعهدات خود نسبت به یکدیگر عمل نماییم که راه صواب، همین است.

ادامه دارد......

                                                       حجت الاسلام داود چمانی

                                  معاون فرهنگی اداره کل تبلیغات اسلامی استان مرکزی

آمار بازدیدها

بازدید های امروز 183

بازدید های دیروز 607

بازدید های این هفته 4514

بازدید های این ماه 10639

مجموع بازدید ها 1052792